KATEGORİLER

• Anasayfa
• Elektrik
• Elektronik
• Aydınlatma
• Kablo
• Enerji
• Otomasyon
• Makine
• Uydu
• Güvenlik
• Kontrol Sistemleri
• Röportaj
• Sektörel Etkinlikler
• Teknik Araştırmalar
• Ekonomi
• Ayedaş Haberleri
• Bedaş Haberleri
• Tedaş Haberleri
• C A T E G O R I E S
• S U M M A R Y N E W S
• C O M P A N Y N E W S
• P R O D U C T N E W S

HABER ARA

-- Tüm Kategoriler --ElektrikKöşe YazılarıElektronikAydınlatmaKabloEnerjiOtomasyonMakineUyduGüvenlikKontrol SistemleriRöportajSektörel EtkinliklerTeknik AraştırmalarEkonomiAyedaş HaberleriBedaş HaberleriTedaş HaberleriC A T E G O R I E SS U M M A R Y N E W SC O M P A N Y N E W SP R O D U C T N E W S Gelişmiş Arama

Elektrik faturalarından alınan kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedelleri geniş tepkiler aldı. Bazı Tüketici Hakem Heyetleri ise, bu iki tahsilatın abonelere iadesine karar verdi. Tartışma oluşturan konu EPDK’yı açıklama yapmaya itti. EPDK bir açıklama yaparak elektrik faturalarına her hangi bir ilavenin yapılmadığını, sadece faturaların ayrıştırıldığını duyurdu. Kurul, önemli bir de hatırlatma yaptı: Kurul kararlarına karşı itiraz makamı Hakem Heyetleri değil, Danıştaydır.

 

KAYIPKAÇAK BEDELİNE İLİŞKİN DUYURU

 4628 Sayılı ElektrikPiyasası Kanunu (Kanun)’nun;

1inci maddesinde elektriğin yeterli,kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekildetüketicilerin kullanımına sunulması için,rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, mali açıdan güçlü,istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bupiyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması amaçlanmıştır.

“Lisans genelesasları ve lisans türleri” başlıklı 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının(b) bendindeki “… 5. Yönetmelikuyarınca, hizmet maliyetlerininyansıtılmasına dair kurallar ile kayıp ve kaçakları asgariye indirecekönlemlerin uygulanmasına dair esasları içeren hükümler…”hükmü Kurum tarafından verilecek lisansların tabi olacağı usul ve esaslar ilelisanslarda yer alacak asgari hükümlerden birisi olarak yer almaktadır.

4üncü maddesinin 2 nci fıkrasında Kurum’un “… bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespitetmekten” sorumlu olduğu belirtilmektedir.

5inci maddesinin 6 ncı fıkrasının (c) bendinde Kurulun görevleri arasında “Tüketicilere güvenilir,kaliteli, kesintisiz ve düşükmaliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleriyapmak.” hususu yer almaktadır.

Dağıtım Sistemi GelirininDüzenlenmesi Hakkında Tebliğin 4 üncü maddesinde “Gelirdüzenlemesinde, dağıtım lisansısahibi tüzel kişilerin dağıtım lisanslarına aşağıdaki parametrelerin değerleriderç edilir:

KKH    dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin lisansında her tarifedönemi için belirlenen kayıp-kaçak hedefleri,”hükmü yer almaktadır.

            Gelir ve Tarife DüzenlemesiKapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar HakkındaTebliğin 19 uncu maddesinde  “b) Kayıp-kaçak hedeflerine ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan GD04.2 formundakiveriler,” lisanssahibi tüzel kişiler tarafından,kendi faaliyetleri ile ilgili olması halinde,düzenlemeye esas işletme gideri ve yatırım harcamalarına temel teşkil eden vesağlanma zorunda olan veriler arasında sayılmaktadır.

            Kayıp-kaçağailişkin uygulama mezkur mevzuat hükümlerinin yanı sıra Elektrik PiyasasıTarifeler Yönetmeliği ve ilgili tebliğlerinde,Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği,Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği,Organize Sanayi Bölgelerinin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkinYönetmelik, Elektrik Piyasası LisansYönetmeliklerinde yer alan diğer hükümler de dikkate alınarakgerçekleştirilmektedir.

            Yukarıda belirtilen mevzuat kapsamında16/12/2010 tarih ve 2932 sayılı Kurul Kararıyla 2011-2015 dönemini kapsayanikinci uygulama dönemi için 21 dağıtım şirketi için kayıp kaçak hedefleribelirlenmiştir.

Kayıp-kaçakmiktarı, dağıtım sistemine girenenerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk ettirilen enerji miktarıarasındaki farkı göstermektedir. Dağıtım sistemine giren enerji ile tahakkukettirilen enerji arasında oluşan bu fark elektriğin dağıtımı için gerekli olanhat, trafo ile sayaçlarda meydanagelen teknik kayıp miktarı (yaklaşık % 7-8) (ayrıca ölçümlenemeyen bir kısımenerji) ve yasal olmayan bir şekilde elektriğin kaçak kullanılması sonucundaoluşan miktarın toplamından oluşmaktadır. Kaçak elektrik tüketiminin tamamenortadan kaldırıldığı bir durumda dahi teknik kayıp söz konusu olacaktır.

Yukarıdabelirtilen Kanun ve ikincil mevzuat hükümleri esas alınarak tüketicileresunulan elektriğin kesintisiz sağlanabilmesi için her bir dağıtım bölgesininkayıp-kaçak oranları dikkate alınarak elektriğin üretilmesi gerekmektedir.Üretilen elektriğin maliyetinin tüketicilere yansıtılması,faaliyetin doğal sonucudur. Kurumumuz ilgili mevzuat gereğince kayıp kaçakmiktarına ilişkin maliyetin müşterilere yansıtılmasını öngörürken diğer yandankaçakların sıfırlanmasına ve teknik kayıpların makul seviyeye indirilmesineilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaktadır.

21Elektrik Dağıtım Şirketinin bölgesinde uygulayacağı hedef kayıp-kaçak oranlarıbu bölgelerde gerçekleşen kayıp-kaçak oranları esas alınarak 28/12/2010 tarihve 2977-2998 sayılı Kurul Kararları ile onaylanmıştır. Tarifeler, bu Kurul Kararlarında yer alan hedef kayıp-kaçakoranları dikkate alınarak 2999 sayılı Kurul Kararı ile ulusal bazda abonegrupları bazında Türkiye genelinde tek fiyat olarak belirlenerek 01/01/2011tarihi itibariyle uygulanmaya başlanmıştır.

Sözkonusu Kurul Kararlarında ve aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere her birbölge için uygulama dönemi içerisinde azalan hedef kayıp-kaçak oranlarıbelirlenerek tüketicilerin daha düşük kayıp-kaçak bedeline maruz kalmalarısağlanırken bu hizmeti yerine getiren dağıtım şirketlerine de riskleryüklenmiştir. Kanunun amacı “elektriğinyeterli, kaliteli, sürekli,düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımınasunulması için, rekabet ortamındaözel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek,mali açıdan güçlü, istikrarlı veşeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsızbir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.” Bu kapsamda, verilen hedefler şirketlerin performansları dadikkate alınarak belirlenmiş olup performans düzeyi yüksek olan şirketlerinödüllendirilmesini, performansdüzeyi düşük olan şirketlerin ise cezalandırılmasını temin edecek bir mekanizmadahilinde hedef kayıp-kaçak oranları belirlenmiştir. Nitekim düşükperformanstan dolayı gerçekleşen yüksek kayıp-kaçak düzeyinin yol açtığı ekmaliyet 2007-2010 döneminde sorumlu şirketlerin üzerinde kalmıştır. 2011-2015döneminde de düşük performans düzeyiyle faaliyet gösteren şirketler hedef kayıp-kaçakoranlarına ulaşamamaktan dolayı ek maliyetlere katlanacaklardır. Bu ekmaliyetler hiçbir şekilde tüketicilere yansıtılmamaktadır.

Yukarıda yer alanhedefler esas alındığında 2011-2015 dönem için ortalama hedef kayıp-kaçakoranları sırasıyla yıllar bazında % 15,% 13, %12,% 11 ve % 10 olarak belirlenmiştir.

Bilindiği üzere Kurumumuz Kanun kapsamında 2001 yılında kurulmuştur. Kanunda yer alantarifelerin düzenlenmesi kapsamında 2003 yılından beri Kurumumuzca düzenlenentarifelerde enerji bedeli hesaplamalarında hedef kayıp-kaçak oranları dadikkate alınmıştır. 2003 yılı öncesinde de enerji fiyatları içerisinde enerjimaliyetinin bir unsuru olarak kayıp-kaçak maliyetleri dikkate alınmaktaydı.2006-2010 dönemini kapsayan tarife uygulama döneminde hedef kayıp-kaçakoranları 2011-2015 döneminde de olduğu gibi her bir şirket için ayrı ayrıbelirlenmiştir. 2006-2010 döneminde enerji bedeli hesaplanırken o dönem içinbelirlenmiş olan hedef kayıp-kaçak oranları dikkate alınmıştır. 2011 yılındanitibaren ise maliyet kalemlerinin ayrıştırılması söz konusu olupfaturada daha önce perakende satış (aktif enerji) bedeli içerisinde yer alankayıp-kaçak bedelinin ayrıştırılarak serbest tüketiciler de dahil tüm dağıtımsistemi kullanıcılarına yansıtılması uygulamasına geçilmiştir. Dolayısıyla daha önce olmayan bir bedelin uygulamayasokulması değil maliyet kalemlerinin ayrıştırılarak faturalarda da gösterilmesisöz konusudur.

Hatırlanması gerekendiğer bir husus da teknik veya teknik olmayan kayıpların (kaçak) elektriğinmaliyetinin bir unsuru olacağıdır. Tüketim yerlerinin ihtiyacı olan elektriğinkesintisiz bir şekilde temin edilebilmesi için teknik ve teknik olmayankayıpların üretilmesi gerekir. Elektrik nakli söz konusu ise teknik kayıp dasöz konusudur. Kayıpsız bir elektrik üretimi söz konusu olamaz, aksi takdirde tüketicilerin elektrik kesintisinikabullenmesi gerekir. 73 milyonluk nüfusunun doğrudan gerek evinde gerekse işyerinde elektrik tüketmek zorunluluğunun söz konusu olduğu bir yapıda kaçakkullanımın da sıfırlanması mümkün değildir. Ancak kaçak tüketimin asgari düzeyeindirgenmesine ilişkin düzenlemelerin yapılması gerekir. Bu çerçevede Kurumumuzher bir dağıtım bölgesi için yukarıda gösterilen tablodaki hedef kayıp/kaçakoranları esas alınarak fiyatlar belirlenmiştir.

Mevzuata uygun olarakgerçekleştirilen bu ayrıştırmayı zorunlu kılan bir kısım teknik hususlarınmevcut olduğu da açıktır. 2011 yılı öncesinde,ilgili mevzuat gereği teknik kayıplar tüm tüketicilere yansıtılırken kaçağı daiçeren teknik olmayan kayıplar dağıtım şirketlerinin kayıp-kaçak hedefleri dedikkate alınarak sadece serbest olmayan tüketicilere yansıtılmaktaydı. 2011yılına ilişkin yapılan değişiklik ile yalnızca perakende satış lisansına dasahip dağıtım şirketinden enerji satın alan abonelerin değil, dağıtım sistemini kullanan her bir tüketicininhizmet sunulmasında oluşan tüm maliyetlere katlanması öngörülmüştür. AyrıcaYüksek Planlama Kurulunun 18/05/2009 tarih ve 2009/11 sayılı Kararı ile kabuledilen Elektrik Piyasası Arz Güvenliği Strateji Belgesi’nde (StratejiBelgesi) 2015 yılına kadar tüm tüketicilerin serbest tüketici olmasıöngörülmektedir. Tüm tüketicilerin serbest tüketici olduğu bir piyasada yenidüzenlemenin yapılmaması halinde teknik olmayan kaybın maliyetinin dağıtımşirketlerine verilen hedeflerle uyumlu olan kısmının karşılanması hususuolanaksız hale gelecektir. Dolayısıyla,söz konusu düzenleme Türkiye elektrik piyasası için öngörülen uzun vadeliyapıyla uyumu tesis etmek,kayıp-kaçağın maliyetinin tüketiciler arasında eşit paylaşımını sağlamak veKanun ve Strateji Belgesinde öngörülen mekanizmaya yönelik ileride çıkabileceksorunları ortadan kaldırmak amacıyla ilgili mevzuat çerçevesinde hayatageçirilmiştir.

Tüm bunlara ilave olarakKanunun ruhunu ifade eden birinci maddesinde yer alan temel amaçlardan biri deistikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının kurulmasınınsağlanmasıdır. Yukarıda belirtilen teknik ve hukuki gerekliliklerin yanı sıra;yalnızca abonelerin değil, sistemikullanan her bir tüketicinin hizmetin sunulması esnasında oluşan maliyetkalemlerine katlanmasının sağlanmasının ve tüketicilere yansıtılan bumaliyetlerin faturada ayrı kalemler olarak gösterilmesinin Kanunun öngördüğüşekilde şeffaf bir piyasanın kurulmasına katkı sağlayacağıdeğerlendirilmektedir.

Tarifelerin uygulanması, lisans sahibi şirketler bakımından yasal birzorunluluktur. Lisans sahibi şirketler,tarifeyi değiştiremeyeceği gibi,tarifede yer almayan bir bedeli de tahsil edemez veya düzenlenen tarifelerkapsamında belirlenmiş bir bedeli de tahsil etmeme gibi bir davranıştabulunamazlar. Bu sebeple, perakendesatış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin tarifeleri uygulayıp uygulamama vekayıp-kaçak bedelini tahsil edip etmeme gibi bir inisiyatifi bulunmamaktadır.Tarifelere uyma yükümlülüğünün bir gereği olarak kayıp-kaçak bedeli perakendesatış tarifesinin bir unsuru olarak faturalarda yer almaktadır.

Kayıp-kaçak bedeli yukarıda detaylıolarak belirtildiği üzere, KurumunKanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde ve Kanunun temel amaçlarına uygunşekilde belirlediği bir bedeldir. Söz konusu bedeli belirlemek üzere alınanKurul Kararı Kurumun bir düzenleyici işlemi olarak tüm tüzel ve gerçek kişileribağlayıcı niteliği haizdir. Bu nedenle,dağıtım şirketlerinin söz konusu Karara aykırılık teşkil edecek bir işlemdebulunmaları mümkün değildir.

Diğer taraftan,Elektrik Piyasası Kanununun “Dava hakkı”başlıklı 12 nci maddesi “İdari para cezaları dahil, Kurul tarafından alınan bütün Kararlara karşı açılaniptal davaları ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülür. Danıştay, Kurul Kararlarına karşı yapılan başvuruları aceleişlerden sayar.” hükmünü amirdir. Bu hüküm çerçevesinde Kurul Kararlarının iptaliiçin yargı yoluna başvurmak her zaman mümkündür. Ancak,yine aynı hüküm kapsamında Kurul Kararlarının iptali için açılacak davalarınDanıştayda görüleceği açıkça hükme bağlanmışken,Kurul Kararları ile belirlenerek tahsil edilen bu bedellerin iptali için hakemheyetlerine yapılan başvuruların yetki dâhilinde kabul edilmesi ve olumluşekilde sonuçlandırılmasının bu husus dikkate alınarak yapılması gerektiğideğerlendirilmektedir.