KATEGORİLER

• Anasayfa
• Elektrik
• Elektronik
• Aydınlatma
• Kablo
• Enerji
• Otomasyon
• Makine
• Uydu
• Güvenlik
• Kontrol Sistemleri
• Röportaj
• Sektörel Etkinlikler
• Teknik Araştırmalar
• Ekonomi
• Ayedaş Haberleri
• Bedaş Haberleri
• Tedaş Haberleri
• C A T E G O R I E S
• S U M M A R Y N E W S
• C O M P A N Y N E W S
• P R O D U C T N E W S

HABER ARA

-- Tüm Kategoriler --ElektrikKöşe YazılarıElektronikAydınlatmaKabloEnerjiOtomasyonMakineUyduGüvenlikKontrol SistemleriRöportajSektörel EtkinliklerTeknik AraştırmalarEkonomiAyedaş HaberleriBedaş HaberleriTedaş HaberleriC A T E G O R I E SS U M M A R Y N E W SC O M P A N Y N E W SP R O D U C T N E W S Gelişmiş Arama

Dünyada ve ülkemizde meydana gelen çok sayıda yangında görüldüğü gibi, uygun seçilmediklerinde yangının yayılmasına katkılarından dolayı, kablolar genelde potansiyel bir tehlike kaynağıdır.              
Uygun seçildiğinde, gözetleme ve uyarı sistemlerini desteklemeleri, acil durum aydınlatmaları, asansörler, duman çekiciler gibi yangınla mücadele ekipmanlarının yangın anındaki fonksiyonlarını yürütebilmeleri için gerekli olan enerjiyi kesintisiz sağlamalarıyla yangına karşı korunmanın anahtarıdırlar.
<>   
Yangın, çıktığı ortamın özelliklerine göre çok kısa bir sürede büyüyerek ortamda yayılabilir. Yangın esnasında en önemli konu binadaki insanların süratle tahliyesidir.
Topluma açık yapılarda yangın esnasında oluşan ısı, duman, zehirli gazlar nedeniyle öncelikle insan sağlığına sonra da yapıya zarar gelmemesi minimum gerekliliktir
Doğru seçilmiş kablolar, hayati öneme sahip altyapının korunmasında, kısa sürede insanların tahliye edilmesi ve yangınla mücadelede önemli rol oynamaktadır.
PVC, kablo yalıtım ve kılıflamasında çok kullanılan bir malzemedir. Ucuzluğu ve kolay uygulanabilir olduğu için tercih edilmektedir. İçerisine konabilen değişik katkı maddeleri ile alev geciktirici özelliği verilse de yangın esnasında yoğun duman ve korozif gaz çıkarmaktadır.
Topluma açık yapılarda oluşan bir yangın esnasında PVC esaslı kablo ve yapı malzemelerinin yanması sonucu ortaya çıkan hidrojen klorid (HCL), hidrojen florid (HF) ve hidrojen bromide (HBr) gibi zehirli gazlar insanların birincil ölüm sebebidir. Metal yapı elemanlarını ve elektronik aksamları hızla korozyona uğratır.
PVC (Polivinil Klorür) kablolar, yangın esnasında baş dönmesi ve paniğe neden olabilen yoğun bir duman oluşturur. Bu duman tahmin edileceği gibi; insanların tahliyesini ve itfaiyecilerin kurtarma ve söndürme çalışmalarını zorlaştırır.

Bu sebepten  topluma açık yapılarda özellikle yangın güvenliği açısından elektrik tesisatlarında kullanılan kablolar aşağıdaki özellikleri sağlamalıdır:  
                        
1- Alev geciktirici özellikte olmalı, yangın kaynağının uzaklaşması veya yangının kaynağının sönmesi durumunda alevlenmiş kablolar kendi kendine sönmelidir.
2-Yangın şartlarında korozif ve zehirli gaz yaymamalıdır. Bu özellik öncelikle insan yaşamı için önemlidir. Elektrik ve elektronik cihazlarda da korozyona sebep olmazlar.
3-Yangının yayılımını artırmamalı, yangın bir alandan diğerine yayılmamalıdır.
4-Kablolar düşük duman yoğunluğu özelliğine sahip olmalı, öncelikle insanların binadan tahliyesi ve itfaiyecilerin yangın söndürme çalışmaları için duman yoğunluğu yeterli görüş mesafesi sağlayacak minimum seviyede olmalıdır.

Bu özellikleri sağlayan kabloların literatürde bir çok ismi olmasına rağmen genelde HFFR (Halogen free flame reterdant) kablo yada LSOH-FR (Low smoke-zero halogen-flame reterdant) kablo olarak isimlendirilmektedir.
HFFR (LSOH-FR) kablolar yapıları gereği yapıda ortaya çıkacak bir yangın sırasında alevi geciktirebilirler, zehirli ve korozif gaz yaymazlar, duman yoğunlukları düşüktür ancak yalıtımlarının sürekliliğinin devamı gereken elektrik devrelerinde (ACİL DURUM EMNİYET DEVRELERİ) kullanılamazlar. Bu devrelerin kabloları HFFR (LSOH-FR) YANGINA DAYANIKLI KABLO olması gerekir. Bu kablolar HFFR(LSOH-FR) kabloların özelliklerini taşırken, yangın şartlarında belli bir süre yalıtımın sürekliliğini sağlamaları gerekir.
Bu kablolar, üzerinde taşıdığı enerji ve sinyali standartlarda ve yönetmeliklerde belirtilen minimum sürelerde taşımalıdır.
HFFR YANGINA DAYANIKLI KABLOLAR topluma açık yapılarda olası bir yangın sırasında insanların can güvenliği, değerli eşya ve cihazların korunması ve yangına müdahalenin kolaylaştırılması için mutlaka çalışması gereken sistem ve cihazlara (ACİL DURUM EMNİYET DEVRELERİ) enerji temin eden kablolardır.

HFFR(LSOH-FR) YANGINA DAYANIKLI KABLOLARIN KULLANILDIĞI YAPILAR:
-Hastaneler
-Okullar
-Alışveriş merkezleri
-Sinema ve tiyatro salonları
-Metro ve karayolu tünelleri
-Hava alanı terminal binaları
-Oteller
-Yüksek binalar
-Toplu konutlar, gibi yapıların acil durum emniyet devrelerinde kullanılırlar.

HFFR(LSOH-FR) Yangına dayanıklı kabloların uluslararası kabul görmüş ve TSE tarafından da yayınlanmış test standartlarına göre deneye tabi tutulup onaylanması gerekmektedir.

YANGINA DAYANIKLI KABLOLARIN YANGIN PERFORMANS  TEST STANDARTLARI:

7-Acil durum emniyet devrelerinde kullanılan korumasız büyük boyutlu (20mm’den büyük çaplı) enerji ve kumanda kablolarının yangına direnç testi (Mekanik şoklu devre bütünlüğü)
IEC 60331-12/IEC 60331-31/TS EN 50362 
 
Göründüğü gibi Türk Standartları Enstitüsü (TSE) kabloların yangına karşı dayanıklılığını test etmek için gerekli uluslar arası standartları yayınlamıştır. Ancak bu kabloların üretim standartlarının da olması gerekmektedir. Şu andaki uygulama; mevcut kablo üretim standardlarından yararlanılıp, yangına dayanıklılığı geliştirilmiş malzemeler kullanılarak bu kablolar üretilmektedir.

Örnek vermek gerekirse:
VDE 0815 Standardına göre üretilen ve genel olarak yangın ihbar ve alarm sistemlerinde kullanılan JE-H(St)H kablosu geliştirilmiş yalıtım ve kılıf malzemeleri kullanılarak  yangına dayanıklı kablo tipinde üretilmektedir.Ve kablo kodu JE-H(St)H-PH 30….PH 120 şeklindedir.Kablonun elektriksel özellikleri ana üretim standardına uymaktadır.PH 30…..PH 120 Kodlaması, acil durum emniyet devrelerinde kullanılan korumasız küçük boyutlu kabloların yangına karşı dayanıklılık testi (TS EN 50200) standardından gelmektedir.
             
AB Teknik Mevzuatı çerçevesinde yayınlanan ve Türkiye tarafından da Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106 EEC) olarak kabul edilen AB direktifi 08.09.2002 tarih ve 24870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

18.02.2006 tarih ve 26084 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile, yönetmelik 01.01.2007 tarihinde zorunlu olarak yürürlüğe girmiştir.

Bu yönetmeliğin 6 tane temel gereği(açıklayıcı doküman) vardır.Temel gereklerden biriside yangın durumunda emniyettir.

Yangın durumunda emniyet temel gereğinde elektrik tesisatı ile ilgili madde aşağıdaki gibidir:

MADDE 4.3.1.4.6. Elektrik kabloları için yangından koruma sistemleri:

<>

Madde 3- Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC) Ek-1 Temel Gerekler ile belirlenen konularda, yürürlükteki yapı mevzuatı geçerlidir. Buna göre, Temel Gerek 2 (Yangın Durumunda Emniyet) kapsamında, 2002/4390 Karar Sayılı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik geçerlidir, denmektedirBinaların yangından korunması hakkında yönetmelik  temmuz 2002 de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir ve  yönetmeliğin revizyonu sürmektedir. Yeni yangın yönetmeliğinin revizyonunda yapı malzemeleri yönetmeliği temel gerek -2 yangın durumunda emniyet dokümanı esas alınmaktadır.

2002 yılında yayınlanan ve halen geçerli olan yangın yönetmeliğinin kablolardan bahseden bölümü aşağıdaki gibidir:Elektrik Tesisatı, Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi, Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri, Periyodik Testler, Bakım ve Denetim
 Madde 67- Binalarda kurulan elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması, yangın algılama ve
uyarı sistemleri, yangın veya benzeri bir acil durumda, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını önleyecek ve binanın emniyetli bir şekilde boşaltılmasını sağlayacak, güvenli bir ortamı oluşturacak şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır durumda tutulacaklardır.
Bu kısımda belirtilen gereksinimler asgari gereksinimler olup, daha üstün nitelikli ve daha
yüksek performanslı tesisat ve sistemlerin kullanılmasına engel oluşturmaz.
Her türlü elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması, acil durum aydınlatma ve yönlendirmesi ve yangın algılama ve uyarı sistemleri, ilgili TSE standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygun olarak tasarlanacak, tesis edilecek ve onaylanacaktır. Bu tesisat ve sistemlerde kullanılacak her türlü cihaz ve kablolar, TSE veya TSE tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart veya kalite belgesine sahip olacaklardır.

MADDE 68-C) Yalıtım Malzemeleri: Endüstriyel ve depolama amaçlı binalar dışındaki, sağlık hizmeti amaçlı yapılarda ve kullanıcı yükü 1000'den fazla olan bütün yapılarda, 100 ve daha fazla odalı oteller, moteller ve yatakhanelerde, bütün penceresiz yapılar ve yeraltındaki yapılarda, bütün yüksek binalarda; kuvvetli akım besleme ve dağıtım kabloları ve aydınlatma tesisatı kabloları, kullanılacak kablo ve bus-bar gibi her türlü akım taşıyıcılarda yalıtım amacıyla kullanılan malzemeler, halojenden arındırılmış, yangına maruz kaldığında herhangi bir zehirleyici gaz üretmeyen nitelikte malzemeler olacaktır.

Kablolar

Kademeli tahliye uygulanan binalarda olduğu gibi özel durumlarda, yangına daha uzun süre
dayanabilecek kablolar gerekli görülebilir.

Acil durum asansörü:
Bu asansörlerin kapıları, elektrik tesisat ve kabloları 2 saat yangına karşı dayanıklı olacaktır.

Türkiye de Yangına dayanıklı kabloların test standartları ve terminolojisi açısından 2007 yılı başına kadar bir karmaşa vardı. 2007 yılı başında yapı malzemeleri yönetmeliğinin (89/106/EEC) mecburi yürürlüğe girmesi ile kablo seçimi konusundaki belirsizliklerde ortadan kalkmaya başlamıştır.
Kablo üreticileri ürettikleri kablolarda yurt dışındaki farklı ülkelerin test standartlarını kullanıyorlardı.
Örneğin: Almanya da kablolara tüm montaj elemanları ile birlikte uygulanan testlerin bulunduğu DIN 4102-12  standardı veya İngiltere de BS 6387 standardı.

Ülkemizde kablo üreticilerinin yangına dayanıklı kablolarının testinde kullandığı IEC 60331-21 ve IEC 60331-23  standartlarındaki yanma testi, yangın durumunda emniyet temel gerek-2 dokümanındaki istekleri karşılamamaktadır. Testin süresi 180 dakika dır. Propan bekin sıcaklığı 750°C’dir ve kablo yatay ve sabit haldedir. Oysa TS EN 50200 ve TS EN 50362 standartlarında daha ağır şartlar vardır.  Propan beki 840°C ve test boyunca kablonun döşendiği duvara darbe uygulanmaktadır.Son revizyonda teste su püskürtme opsiyonuda eklenmiştir.Testin uygulanma süresi 120 dakikadır.

Bu şartlarda kablo kodunun sonunda sadece FE 180 kodu olan (örnek: LİHCH-FE 180; JE-H(ST)H-FE 180) kablolar yapılardaki acil durum emniyet devrelerinde kullanılamazlar. Bu kodlara ilaveten, kabloların TS EN 50200 veya TS EN 50362 standardına göre test edildiğini sembolize eden PH30,PH60,PH90,PH120 Kodlarından birinin bulunması gerekir.
          
Yapı malzemeleri yönetmeliğinin (89/106/EEC) bir temel gereği olan yangın durumunda emniyet dokümanında da belirtildiği gibi, güvenlik acil durum devrelerinde kullanılan  dış çapı 20mm’den küçük yangına dayanıklı kabloların yangına direnç testi TS EN 50200 standardına göre yapılmalıdır. Dış çapı 20 mm den büyük kabloların yangına direnç testide TS EN 50362 standardına göre yapılmalıdır. TSE’nin de yayınladığı bu standartlar kabloların yangına direnç testleri konusundaki karmaşayı ortadan kaldırmıştır. Bu standartlar tüm Avrupa birliği ülkelerinde uygulamaya konmuştur, konmaktadır. Almanya da DIN EN 50200 (VDE 0482-1), DIN EN 50362 (VDE 0482-362), İngiltere de BS EN 50200, BS EN 50362, Belçika da NBN EN 50200, Hollanda da NEN EN 50200, NEN EN 50362 gibi…..
               
Binaların yangından korunması hakkındaki yönetmelikte de belirtildiği gibi <>. Üretilen yangına dayanıklı kablolar TSE’ninde kabul edip yayınladığı EN standartlarına göre test edilip belgelendirilmelidir.